Homeકલમસંગીતનાં સરનામાં : ઓમકારથી આપણા સુધી !

સંગીતનાં સરનામાં : ઓમકારથી આપણા સુધી !

-

કિંજલ જોષી (અમદાવાદ) : ફૂલછાબ માટેના સંનિષ્ઠ સંગીતકાર અને આકાશવાણીના મ્યુઝીક (Music) ડાયરેક્ટર ડો. ભરત પટેલની મુલાકાતમાં એમણે કહેલું,’તરજ અંદરથી આવે છે, મારા દ્વારા કૃત્રિમતાથી કશું સર્જાતું નથી.’ આ અંદરથી બહાર આવવાની પ્રક્રિયામાં આપણને સંગીતનો ઉદ્દભવ સમજાય છે. આપણે સંગીતનો ખુબ સ્થૂળ અને સંકુચિત અર્થ અપનાવીએ છીએ. જેમાં શાસ્ત્રીય થી માંડી રોક-પોપ જેવા કેટલાંય આંતરિક વિભાગોમાં આપણે સંગીતને સમજીએ છીએ. દરેક પોતાને નજીક પડતા સરનામે જઈ સંગીતને મળે છે.

સૂરની આંગળી પકડતા સદીઓથી સંતાયેલા સાચા સરનામાં મળી જતા હોય છે. એક છત નીચે રહેતા જોજન દૂરતા વેઠતાં વ્હાલાઓના અંતરનાં અંતર(દૂરતા સંદર્ભે)ઘટાડવા ટેપ રેકોર્ડરમાં વાગતું કોઈ ગમતીલું ગીત પણ કારગત નીવડે છે. દરેકને પોતાના સૂર હોય છે. મા પાસે હાલરડું, કોઈ નવોઢા પાસે એનું ઝાંઝર, પ્રિયજનનું ખડખડાટ હસવું હોય કે પછી વિરહી હૈયાનાં ડૂસકાં; દરેક પાસે સૂરનું પોતીકાપણું છે.

સંગીત એ પ્રતિક્ષણ સર્વત્ર ઉજવાતો ઉત્સવ (Celebration) છે. ઓમકાર એનું ઉદ્દભવ સ્થળ. પ્રકૃતિનાં પ્રાણ સાચવવાં પ્રમાણભૂત થતી વરસાદની છાલકો પણ એને જીવંતતાનું સંગીત જ છાંટે છે. ઠંડા પવનનાં તરજુમા સમા કોઈના આવવાના અણસારથી જ પૂર્ણ થતી પ્રતીક્ષાની બાજી સંભાળતું બારણું કોઈની આંખમાં ગીત જ ઉજવે છે.

ગાનારને લોક ‘ગવૈયા’ કહે છે પણ ગાય એ જ શકે જેને અસ્તિત્વને ઉજવ્યું હોય. બાકી તો એવાં ઓશિયાળા લોકોની પણ કમી નથી જ, જેને સંગીત તો વર્યું જ નથી પણ ઈશ્વરે પોતાનાં ભાગે આપેલી ૨૪ કલાક માંથી એક પળ પણ ગમતું ગાન (કર્મ) કરી શકતા નથી. જેઓ પ્રેમગાન (Love Song) તો સમજ્યા, બિચારાઓ એકાકી થયેલા માંહ્યલાના મરશીયાને ય મુંઝવી નાખતા હોય છે. બાકી જે વધ્યા એ કે જે પળે પળને ઉજવી નાખતા હોય છે. કોઈની નિરંતર રટણા પણ ગમતા ગાનનું પાન જ છે.

જેનાં અસ્તિત્વએ સંગીતને પોતાનું સરનામું નથી આપ્યું એ મશીન ગણો કે મડદા સરખું જ છે. અંગ્રેજીમાં એક ક્વોટ છે:
‘WHERE WORDS FAIL,MUSIC SPEAKS.’

જ્યાં બધાં શબ્દો ઠગારા નીવડે ત્યાં સંગીત બોલકું થાય છે. દરેકને વાંસળી (Flute) જેવું વરદાન પ્રાપ્ય નથી પણ ખુદમાં ખોવાયને ગાય જ શકીએ. આજનાં દિવસે બોલવું નથી ગાવું છે. આપ સહુને વિશ્વ સંગીત દિન નિમિત્તે સ્વરમુબારક.