Homeરાષ્ટ્રીયભારતમાં કોલસાનું સંકટ વધ્યું, સામાન્ય લોકો પર પડી શકે છે અસર

ભારતમાં કોલસાનું સંકટ વધ્યું, સામાન્ય લોકો પર પડી શકે છે અસર

-

ભારતમાં કોલસાનું સંકટ વધ્યું, સામાન્ય લોકો પર તેની અસર પડી શકે છે – The coal crisis in India has intensified

ભારતમાં કોલસાની કટોકટી વધી છે. પાછળથી પુરવઠો ઓછો હોવાને કારણે ગોડાઉન ખાલી પડેલા છે. ખાણો અને ગોડાઉનમાં કોલસાના સ્ટોક વિશે વાત કરતા, 29 સપ્ટેમ્બરનો ડેટા બતાવે છે કે દેશમાં 135 કોલસા આધારિત પાવર સ્ટેશનમાં નજીવો સ્ટોક બાકી છે. સેન્ટ્રલ ઇલેક્ટ્રિસિટી ઓથોરિટી (CEA) દ્વારા આ આંકડો બહાર પાડવામાં આવ્યો છે. સમગ્ર પ્લાન્ટની વાત કરીએ તો અડધા પાસે ત્રણ દિવસનો કોલસો બાકી છે. 80 ટકા પાવર સ્ટેશન એવા છે કે તેમની પાસે એક અઠવાડિયાનો કોલસો બાકી છે.

કોલ ઇન્ડિયાએ ફેડરલ પાવર મંત્રાલયના સલાહકારને ચેતવણી આપી – (COAL.NS) warned the adviser to the federal power ministry

ભારતમાં વીજળી ઉત્પાદનની વાત કરીએ તો 70 ટકા હિસ્સો કોલસામાંથી બને છે. યુટિલિટી વર્ક ભારતના કુલ કોલસાના વપરાશમાં 75 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે. ચાલો જાણીએ કે કોલસાની અછત કેમ હતી.હકીકતમાં, કોવિડ રોગચાળાની બીજી લહેર લગભગ સમાપ્ત થયા પછી અને લોકડાઉન-પ્રતિબંધો વગેરે દૂર કર્યા પછી, આર્થિક પ્રવૃત્તિઓ ઝડપથી શરૂ થઈ છે. અગાઉ કંપનીઓ બંધ હતી જે હવે આડેધડ ચાલી રહી છે. કંપનીઓનું ઉત્પાદન વધ્યું છે. તેથી, ફેક્ટરીઓમાં કોલસાનો વપરાશ જબરદસ્ત વધ્યો છે. મુખ્ય કારણ એ છે કે દેશમાં કોલસાના ભાવ નીચા છે જ્યારે બહારથી આયાત કરેલા કોલસાના ભાવ વધારે છે. આ કારણે ખરીદદારો આયાતકારો પાસેથી કોલસો ખરીદતા નથી.

સરકારી કોલસા ખાણ કંપની કોલ ઇન્ડિયાએ આ માટે એક મોટું કારણ આપ્યું

કોલ ઇન્ડિયાના મતે વિદેશી કોલસાની કિંમત અને પરિવહન ખર્ચમાં મોટો વધારો થયો છે. આ કારણે પાવર હાઉસે આયાતી કોલસો ખરીદવાનું બંધ કરી દીધું છે અને તેઓ સ્વદેશી કોલસાનો ઉપયોગ કરવા માગે છે. અચાનક થયેલા આ ફેરફારને કારણે કોલસાની ભારે અછત છે. કોલ ઇન્ડિયા દેશના 80 ટકા કોલસાનું જાતે જ ઉત્પાદન કરે છે.

કોલ ઇન્ડિયા દેશમાં કોલસાનો દર નક્કી કરે છે

  • જો ઘરેલુ કોલસાનો દર વધે તો તેની ગંભીર અસર વીજ ઉત્પાદનના મોંઘવારી અને આવશ્યક ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં ઉછાળાના રૂપમાં જોવા મળે છે. ભારત જેવા દેશ માટે આ નિર્ણય રાજકીય રીતે અપરિપક્વ અથવા બાલિશ કહેવાય.
  • કોલ ઇન્ડિયા હંમેશા આ સંવેદનશીલ મુદ્દાઓનું ધ્યાન રાખે છે. એટલે જ, છેલ્લા એક વર્ષમાં વૈશ્વિક બજારમાં કોલસાના ભાવમાં ભારે વધારો થયો હોવા છતાં, કોલ ઇન્ડિયાએ તેને ભારતમાં સ્થિર અને તર્કસંગત રાખ્યું છે.
  • પરંતુ કોલ ઇન્ડિયાના ચેરમેને એક વધુ વાત કહી છે. ચેરમેન પહેલેથી જ સંકેત આપી ચૂક્યા છે કે કોલસાની ખાણકામ સાથે સંકળાયેલી કંપનીઓ કોલસાના ભાવમાં વધારો કરશે, પરંતુ ક્યારે થશે તે નક્કી નથી.

જો આપણે ભારતમાં કોલસાના બેન્ચમાર્ક ભાવ પર નજર કરીએ તો તે પહેલા કરતા ઘણી વધારે છે. આ આગમાં ઘી ઉમેરવાથી વૈશ્વિક બજારોમાં કાચા કોલસાના ભાવમાં વધારો થાય છે. ચીનમાં પણ આવી જ અસર જોવા મળી રહી છે કારણ કે ત્યાં કોલસાનું સંકટ પણ મોટું છે. કોરોના પછી ત્યાંની અર્થવ્યવસ્થા અને ફેક્ટરીઓ એકસાથે ખુલવાથી આ સમસ્યા વધુ વિકરાળ બની છે.

શું અસર થઈ શકે છે
ભારતમાં વીજળીનો દર વિશ્વમાં સૌથી નીચો માનવામાં આવે છે. વીજળીનું બિલ શું હોવું જોઈએ, પ્રાંતો જાતે નક્કી કરે છે. Globalpetroprices.com ના અહેવાલમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે ભારતમાં વીજળી વિતરણ કરતી સરકારી કંપનીઓએ ઉંચી કિંમત કિંમત હોવા છતાં વીજળીના બિલના ભાવ સ્થિર રાખ્યા છે. આ કારણે મોટાભાગની કંપનીઓ દેવાના બોજ હેઠળ દબાયેલી છે. જો આપણે તેમના નુકસાનની ગણતરી કરીએ, તો તેનો અંદાજ અબજો રૂપિયામાં થઈ શકે છે.

તેની અસર વીજ પુરવઠા પર પણ દેખાઈ રહી છે, ત્યારે જ સામાન્ય લોકોને વીજ કાપ જેવી સમસ્યાઓના કારણે ભોગ બનવું પડે છે. આ કંપનીઓ અચાનક વીજળીના દરમાં વધારો કરી શકતી નથી કારણ કે પહેલેથી જ એક ભાવ કરાર છે જેમાં તેઓ પછીથી કોઈ ફેરફાર કરી શકતા નથી. નિષ્ણાતોના મતે ભારતમાં ચીન જેવી ખરાબ સ્થિતિ નથી અને જે રીતે ત્યાં મોટા પાયે વીજળીની અછત જોવા મળી રહી છે, તે ભારતમાં નહીં થાય. જો કે, દેશના કેટલાક ભાગોમાં વીજ કાપ જોવા મળી શકે છે.

Must Read